آیفون شش: نقطه شکست ؛ بررسی ریشه های طراحی آیفون

No votes yet.
Please wait...

بسیاری معتقدند که آیفون دنیای تلفن همراه را تغییر داد. تفاوت قابل ملاحظه گوشی های قبل و بعد از آیفون کاملا از این نظر حمایت می کند. تاثیرات آیفون تنها به دنیای همراه محدود نشده است و زبان طراحی آن در حوزه های دیگر طراحی صنعتی و گرافیک هم واضح است. پس آیفون پدیده مهمی است و فراز و نشیب آن قابل نقد است.

این روزها آیفون و ساعت جدید اپل بسیاری را راضی نکرده است. آیا دوران اوج اپل به پایان رسیده است؟ آیا آیفون شش و ساعت، نشانه های توقف زبان طراحی اپل اند؟

iphone-6-plus-bend-test-FSMdotCOM

کمی به گذشته برگردیم:

سال قبل با تاخیر فراوان و برخلاف انتظارات ( در حالی که نسخه چهار تحولی در طراحی آیفون بود) آیفون پنج با طرح تکراری خود در دو نسخه معمولی و ارزان عرضه شد. بر خلاف انبوه گمانه زنی ها، آیفون پنج همان آیفون چهار اسی بود که نازک تر شده بود و پرداخت بهتری داشت. طراحی ای که مشتریان را آشنا می آمد اما برخی منتقدان را ناامید ساخت چرا که اپل قادر به ارتقای زبان طراحی خود نبود. حالا که با نسخه شش بعضی مشتریان وفادار اپل هم راضی به نظر نمی رسند چطور؟!

ریشه ها: فرا ایده های طراحی آیفون

آیفون اول محصولی بی همتا بود. اتفاقی جدید که تلفن همراه را به یک “ابزار” ( gadget) تبدیل نمود. ساختار اصلی طراحی آیفون را در دو مفهوم اصلی خلاصه می کنیم: صفحه و ابزار.

iphone-2g-8gb_62097

  • صفحه
    آیفون اولین تلفن همراه لمسی جهان نبود. حتی در آن دوران به سختی می توان لقب هوشمند را به آن داد. اما اپل رابط کاربری و تبلیغاتی خود را بر مفهوم لمس کردن بنا نهاده بود. در نتیجه صفحه لمس کردنی و نمایشی اش می باید یکی از مهم ترین بخش هایش می بود. این صفحه به مفهومی فراتر از یک بخش تسری یافت و تبدیل به یکی از مفاهیم اصلی طراحی شد.
  • ابزار
    در دنیایی که تلفن های همراه فراوانی وجود دارند، شرکتی تازه وارد برای شروع باید محصولی فراتر از یک تلفن همراه ارائه کند. آیفون یک تلفن همراه طراحی نشد، بلکه یک ابزار همراه طراحی شد. ابزاری یگانه با کاربردهای متنوع. این خط کلی و نقطه شروع طراحی آیفون و دیگر تلفن های هوشمند شد. خطی که اپل چندان به آن پایبند نماند.

 


 

210px-IPhonelogo.svg

آیفون یک

همانگونه که گفته شد این محصول ترکیبی از دو فرا ایده صفحه و ابزار بود. صفحه بزرگ و بدون دکمه آیفون همان فرا ایده اصلی اپل بود. دکمه خانه هم پهن و بزرگ و فرورفته بود و هیچ ضربه ای به صفحه بودن سطح آیفون نمی زد. در عوض حجم قوس دار متقارن بدنه آیفون در کنار ابعاد و اندازه بزرگش نمونه ای از یک “ابزار” منسجم و یکپارچه بود.

  iphone-1

برای درک بهتر این فرا ایده باید به سه مثال توجه کنیم:

iPhone2g-design-review

  • اول آنکه آیفون باز نمی شود حتی برای نصب سیم کارت.(سیم کارت توسط شیاری به آن الحاق می شود)
  • دوم مکان قرارگیری دکمه های صداست که کاملا فرعی اند و از کلیت فرم تبعیت می کنند. آنها باریک و کشیده تحت فرمان نیروهای بدنه اند.
  • سوم مکان دوربین است. درحالی که دوربین سایر گوشی ها نقطه تبلیغاتی و معمولا مرکزی آن ها بود، دوربین آیفون کوچک بود و در گوشه قرار داشت. در عوض لوگوی نسبتا بزرگ اپل به گونه ای غرور آمیز در وسط خودنمایی می کرد و حاکی از ظهور زبان طراحی جدیدی بود. زبانی که اپل از دنیای رایانه به دنیای تلفن همراه آورده بود.

apple_iphone_1 iphone-1nokia-back iphone_2g_back_cover.jpg=690

نکته ی مهمی که باید به آن توجه کرد این است که اگرچه آیفون ظاهری ساده داشت اما نباید آن را طراحی ای کمینه گرا (minimal) دانست. قوس ها، تفاوت مواد و نفس مربع گوشه-گرد خلاف اصول کمینه گرایی اند. بلکه باید آن را متعلق به سلیقه خاص اپل در طراحی بنامیم:”عصر فضایی” (این موضوع فرصتی جداگانه می طلبد)


192px-IPhone_3GS_logo.svg 270px-IPhone_3G_logo.svg

آیفون ٣g ٣gs

آیفون های بعدی همگی طراحی تکراری داشتند. و تفاوت ها چندان نبود. چرا که هنوز رقبا فاصله زیادی داشتند و البته اپل کلا سخت تغییر می کرد. آیفون ٢ بدنه ای نیمه فلزی داشت که در آیفون ٣ یک پارچه شد.

...  کپی پیست

330px-IPhone_&_iPhone_3G iphone-3g-design

این نخستین گام در تغییر زبان طراحی اپل بود. اپل شروع به حذف مشخصه های طراحی خود کرده بود و به سمت کمینه گرایی چرخید. چرخشی که در نسل بعدی کامل شد.


 225px-IPhone_4S_logo.svg 225px-IPhone_4_logo.svg

آیفون۴s۴

اپل که نشان داده بود در حال تغییر زبان طراحی خود است، با حذف (یا کمرنگ کردن) فرا ایده ی “ابزار یگانه” ، آیفون را به یک صفحه تبدیل کرد.

800px-IPhone_4S_unboxing_17-10-11

برای درک بهتر این تغییر جزییات ذیل قابل بررسی اند:

iPhone-4-design-review

  • بدنه یکپارچه عملا حذف شد و شکل گوشی از دو صفحه رو و پشت به همراه نوار پیرامون تشکیل شد. این بخش ها کاملا جدای از هم و با فاصله طراحی شدند. در واقع آن ابزار یکپارچه به گوشی همراهی مسطح و قابل تفکیک تبدیل شد.
  • جنس سطح زیرین از شیشه یکدست است. نوار پیرامون کاملا متفاوت و فلزی است.
  • دکمه های صدا از هم جدا شدند و دیگر از کلیت دستگاه تبعیت نمی کردند. بلکه با ظاهری دایره ای و نقطه ای مستقل رفتار می کردند.

iphone4 iphone4change Apple_iPhone_4s_White_30-pin_Dock IPhone4SiPhone4SIDE-VIEW-IPHONE-4SiPhone-models-625x323

ظهور کمینه گرایی

شاید یکی از دلایلی که فرا ایده “صفحه” را برتری بخشید گسترش و ساخت آیپد ها بود و البته چرخش اپل به سمت کمینه گرایی. سبکی که بیشتر به قامت سونی و مایکروسافت می نشست. نتیجه برای مخاطبان تشنه تغییر، یک انقلاب محسوب می شد.

آیفون چهار مثل تمام پیروان سبک کمینه گرایی از خصوصیات خاص این شیوه نفع برد و ضرر کرد. نفعش حس خلوصی بود که مدتهاست در اپل دنبال می شود. و ضررش هم اتفاقا همین حس خلوص و عدم امکان پیش برد طراحی و افتادن در دور تکرار مداوم بود. کمینه گرایی به شدت به تضاد وابسته است و در شرایطی که همه از این سبک دنبال کنند خسته کننده و تکراری می شود. آفت بزرگی که نوکیا سعی کرد آن را با رنگ های تند لومیا بشکند. اپل در آیفون ۵ سی با تاخیر همین ترفند را تکرار کرد اما موفقیت چندانی برایش نداشت.


5c_logo_large 5s_logo_large

آیفون ۵  ۵s ۵c

کمینه گرایی کار خودش را کرده بود. مخاطبان را مشتاق انقلابی دیگر و طراحان اپل را عاجز از تغییر ساخته بود. (۴ و ۴اس را مقایسه کنید)

IPhone4SiPhone4 iPhone-models-625x323

 فرا ایده “صفحه” محصولات اپل را ملزم به نازک شدن می کرد، مانند یک برگه. کلفتی آیفون ۴ باعث شده بود نوار پیرامون باریک تر از پهنای گوشی باشد. با نازک شدن آیفون پنج دیگر نیازی به این ترفند نبود و نوار با صفحه تلفیق شد. نتیجه خوش تراش تر شدن آیفون بود.

iphone5 color_gray color_gold color_silver

اما با این حال اپل می بایست برای نجات از دام کمینه گرایی به زبان طراحی قبلی اش باز می گشت و یا آنکه فرا ایده “ابزار” را زنده می کرد که نکرد. اما به طرز جالبی این جرات توسط شرکت دیگری اتفاق افتاد :”htc”

HTC one

زبان طراحی این گوشی همان زبان ایفون ۴ است. اما به علاوه دو تغییری که همه از اپل انتظار داشتند: یکی بزرگ تر شدن و دیگری بازگشت هیجان با فرا ایده “ابزار”.

...  سینمای بی مردم، مردم بی سینما : کوتاه درباره جشنواره فیلم فجر

htc-one-19-575x382
در واقع این همان گوشی آیفون پنجی است که نیست! نمای روبروی این گوشی و جنس بدنه یکپارچه آلومینیومش و لبه های تیزش منطبق با آیفون ۴ و ۵ است و قوس پشتی همان ویژگی آیفون ٣ است که اپل حذف کرد. نتیجه آنکه وان با استقبالی کم نظیر مواجه شد و به نوعی آیفون اندرویدی تبدیل شد.

htc-one-back-624x357 iphone-5s-vs-htc-one1 htc-one-iphone-5 HTC-One-VS-Apple-iPhone-5-2htc-hand1

در این زمینه یکی از کانسپت های ارائه شده از طرف هواداران برای ایفون ۵ که محبوبیت زیادی پیدا کرد قابل بررسی است، زیرا هم نشانه انتظارات کاربران بود و هم نشانه تصمیم صحیح HTC:

design-iphone-5-apple-5_m


6_logo_large

آیفون شش

اکنون برای تغییر دیر شده است. تکرار آیفون از حد گذشته است. انتظارات بالاست و قدرت ریسک اپل کم و زمان کاملا سپری شده است. وان هم فرصت بازگشت را گرفت و خودش را به صورت مستقل جا انداخت.

seamless_large

آنچه به عنوان آیفون شش عرضه شد، بعضی ها را راضی کرده است و بعضی را خیر، اما دیگر صفت های فوق العاده، بی نظیر، شاهکار و … را کمتر می شنویم.

با این همه شاید بزرگ تر کردن صفحه نمایش بتواند مورد ادعای اپل قرار گیرد که آن هم با ماجرای خم شدنش مورد استهزا قرار گرفته است. واقعیت این است که زمان از دست رفته است و اپل دیگر پیشرو نیست.

نقطه شکست: بازگشت از کمینه گرایی

iPhone6-design-review

بزرگترین تغییر طراحی آیفون شش لبه های گرد، بزرگتر شدن و نازک تر شدن است. کماکان فرا ایده صفحه غالب است و همچنان گوشی ها را نازک تر می کند. اما بالاخره اپل با قدمی به عقب سعی کرده است از منجلاب کمینه گرایی بیرون بزند. در این باره چند نکته قابل بررسی است:

  • اول حذف کنارهای تیز یا مسطح و ایجاد لبه های گرد که از صفحه بودن کاسته و به ابزار بودن افزوده و از منطق کمینه گرایی و خالص سازی پیروی نمی کند.
  • لبه های نرم شده شیشه ی رویی هم کاملا برخلاف کمینه گرایی است و بیشتر مشابه سبک فضایی خود اپل است. نمای کناری این جزییات دقیقا مطابق آیفون ٣ است. احتمالا این نوع شیشه را در طرح های آینده مثل ساعت اپل هم باز خواهیم دید.
  • دکمه های کناری نیز بار دیگر باریک و عینا مشابه آیفون ٣ شده اند.
  • نوارهای ضخیم پشت دستگاه هم با منطق کمینه کاملا غریبه اند.

آیفون جدید چندان جدید نیست و طرفداران حق دارند اگر ناراضی باشند، اما نشانه ای است از پایان یک زبان طراحی. بازگشتی به گذشته به دنبال راه خروج یا مسیرهای دیگر.

angles_back_largeangles_side_large design_hero_large display_teaser_large materials_large seamless_large thin_large smart_right_large smart_left_large side_large

 


 

آیفون : داستان تکراری کمینه گرایی

آیفون اول با طراحی خاص خود فصل جدیدی را در طراحی اطراف زندگی ما گشود. بسیاری از آن کپی کردند و می کنند. مدرنیسم کمینه گرا را جان بخشید و دوباره نام باهاوس و روهه را به زبان ها انداخت. ماشین تبلیغات هر روز بت آن را بزرگ و بزرگ تر می کرد. اما کم کم ضعف های آن (تکرار، نیاز به تضاد، یکسان انگاری، ماشینیزم، سردی، عدم محلی گرایی و …) آشکار تر می شود و بار دیگر توجه ها را به علت پس زده شدن باهاوس می برد. حالا تغییرات شروع می شوند.

تحلیل و فهم این روند طراحی می تواند دانش فنی و نگرش زیبایی شناسی ما را غنی تر کند و باید به جای پرستیدن نقد شود. زبان طراحی آیفون هر چند دیر بار دیگر تغییر کرده است و این دلیل مهم دیگری است بر ضعف های سبک کمینه گرایی (مینیمالیسم) به عنوان غایت طراحی مدرن.

No votes yet.
Please wait...
به اشتراک بگذارید!

همچنین ممکن است بپسندید ...

Leave a Reply

Be the First to Comment!

Notify of
avatar
wpDiscuz