قصه شب بزرگسالان ؛ نقد و بررسی فیلم رسوایی

Rating: 3.2. From 9 votes.
Please wait...

“رسوایی” آخرین ساخته مسعود ده نمکی است. مسعود ده نمکی به گفته ی خودش از روی تکلیف فیلم می سازد. او سبقه مذهبی دارد و با سه فیلم دفاع مقدسی رکورد شکنی کرده است. کشاندن خانواده ها را به سینما افتخار خود می داند و مردم را مخاطب جدی سینما می بیند.البته او تنها کارگردانی نیست که این دغدغه ها را دارد. همه ی این ها را نوشتیم تا بگوییم او را و دغدغه های ارزشمندی که دارد را محترم می دانیم. اما نقد رسوایی را نقد شخصیت ده نمکی نمی دانیم و تنها  اثر او را نقد می کنیم. اما نقد:
رسوایی فقط یک فیلم ضعیف نیست بلکه یک فیلم بد است. رسوایی قابل توصیه نیست. البته اگر بخواهیم دقیق تر صحبت کنیم اصلا فیلم نیست. داستان سطحی، شخصیت های سطحی، بحران سطحی، کشش سطحی، جذابیت های سطحی، بیان سطحی و نهایتا مخاطب سطحی. همه این ضعف ها به اضافه یک موضوع مهم و پیام ارزشمند باعث شده است فیلم در مرز ابتذال و فیلم فارسی معلق باشد. این که  رویکرد اصلی فیلمساز سازنده بوده است و پیام تابلو فیلم هم بسیار مهم و ارزشمند است در کنار نقاط ضعف متعدد ، ملغمه ای از بازخوردهای مخالفان و موافقان را می سازد. اما آنچه واضح است اینکه سطح فیلم بسیار نازل است.

n00190040-r-b-001
استفاده بدون دلیل و بی جا از موسیقی (حتی موسیقی “آمده ام شاه پناهم بده”!) مانند آگهی های تجاری یا موزیک ویدیوها نشانه ی ضعف آشکار در همراه کردن مخاطب است. دیالوگ نویسی بیرون از شخصیت، به صورتی که بعضا شخصیت ها خودشان را و قصه را تعریف می کنند یا پیام ها را در قالب تیکه انداختن منتقل می کنند، نشانه عدم آشنایی کافی با اصول است. بگذریم از چالش کم جان فیلم که اصلا متوجه نمی شوید مشکل چیست؟ آیا مثلا صحبت کردن آخوند فیلم با یک زن بد شهرت نقطه تعلیق فیلم است؟ یا سوار شدن در ماشین دختر ها؟ تنها نقطه ای که کمی نگرانمان می کند، وقتی است که زن در اتاق روحانی، خود را به او عرضه می کند که انگار فیلم ساز هم مثل روحانی دستش می لرزد و از اتاق فرار می کند. البته که کار درستی می کند اما چون داستان فیلم چالش درستی ندارد لاجرم به این صحنه می رسیم و برای نیفتادن در ابتذال بیرون می رویم. این ضعف جدی داستان پردازی است که ما را به مرز ابتذال رسانده است. روابط روحانی و دخترک باید خیلی جدی تر می بود تا تبدیل به یک تعلیق واقعی شود.  بجز لحاف دوز و روحانی باقی شخصیت های مهم، کودک و سطحی به نظر می رسند. دختر یک بار خود را عرضه می کند و چندبار در فیلم می گوید من این کاره نیستم! لات محله در یک صحنه عاشق دختر است و در صحنه بعد بر ضدش توطئه می کند! مردم که هیچ!

رسوایی

مخاطب کودک و نوجوان

رسوایی در ژانر کودک و نوجوان است. فیلم نوعی توهین به شعور مخاطب است. این داستان و نحوه روایت فقط کم تجربگی فیلم سازی و داستان نویسی نیست بلکه گونه ای کوچک انگاری مخاطب است. نوعی داستان شب برای بزرگترها که با حجم گسترده موسیقی باید بفهمیم کجای فیلم مهم است. مخاطب چیز خاصی را کشف یا فهم نمی کند و تقریبا همه چیز جویده شده مثل کودکان در دهان ما قرار داده می شود و البته باز هم توسط سخنرانی بازیگران توضیح داده می شود! از داستان های آبکی بگیرید تا آدم های آبکی تا گاف های جالب فیلم. بازارچه تجریش و امامزاده صالح را نشان می دهیم و روحانی هم شجره نامه را توضیح می دهد و سرود امام رضا هم پخش می شود، بعد همه بازیگران مدام تکرار می کنند اینجا پایین شهر است!! پلیس به خاطر یک شکایت دزدی تعقیب و گریزی راه می اندازد که نیروها را در گشت شبانه در محله پخش می کند!!
مردم بی مغز
مردم فیلم که با عشوه های دخترک چشم چرانی می کنند امشب با روحانی محله گریه می کنند و شب قدر می گیرند و به او احترام می گذارند. فردا با دیدن پول دادن روحانی به دختر دیگر پشت سرش هم نماز نمی خوانند. با سخنرانی مرد مثل وحشی ها به خانه دختر سنگ می زنند و با دفاع دخترک متحول می شوند و سنگ نمی زنند. دیروز پشت سر روحانی مسجد نماز نمی خواندند و امروز کف بازار نماز جماعت می خوانند.
این توهین به مردم از کسی عجیب است که نه تنها ادعای دغدغه مردمی دارد بلکه خود را هم از بدنه و توده مردم می داند. مردمی که امروز آنچنان بالغانه رفتار می کنند که فاصله جدی با جامعه نخبگانی گرفته اند و حتی آنها را هم حذف و ابقا می کنند. مردمی که تحلیلشان روز به روز پیچیده تر و عاقلانه تر می شود. این مردم باید تصویر خودشان را همچون گله ای از حیوانات ببینند که هر روز به ساز یک چوپان رم میکنند. ای کاش حداقل آسیب شناسی ای در کار بود اما …

...  بی ادب ؛ نقد و بررسی فیلم طبقه حساس

پوستر فسلم رسوایی
ورود آقایان، بچه ها و خانواده ها ممنوع!
رسوایی واقعا گونه ای پرده دری است. تصویر کشیدن جلوه گری و عشوه گری شخصیت اصلی فیلم به ساده ترین شکل ممکن، استفاده بی رویه از جذابیت های بصری بازیگران! فیلم را به نسخه ای با کیفیت از فیلم فارسی تبدیل کرده است. البته که جلوه گری بخشی از واقعیت امروز ماست اما در فیلم سازی عنصری هم به نام “خلاقیت” و “هنر” وجود دارد. ما ادعایی نداریم اما کسی که داعیه خانواده ها را دارد چگونه می تواند این فیلم را به خانواده ها توصیه کند؟ فیلم حتی قابل پخش از رسانه ملی هم نیست! و اصلاحات می خورد!واقعا اگر نام دیگری جز ده نمکی بر تارک فیلم بود …

چند نکته جدی

الف- روحانی فیلم از معدود روحانی های سینمایی موفق است. عرفان،اخبار از غیب و سلوکش از نقطه های قوت فیلم است. روحانی دلسوزی که در کنار عرفانش به جامعه اش حساس است. حساسیتش نه تنها تربیت دیگران بلکه حتی نگرانی برای معیشت مردم است. در عین حال از محله خود فراتر است و بینش سیاسی و ملی هم دارد. دلش فقط برای طلبه ها نمی سوزد ونگران دختر بدنام محله نیز هست. با این همه بوسیله لهجه و چهره خاص عبدی خیلی متمایز از بدنه مردم نیست و بحق قابل پذیرش است. اما حتی این نکته سنجی ها هم در کنار ضعفهای مکرر و جدی فیلم امتیاز چندانی باقی نمی گذارد.

اکبر عبدی و ده نمکی در رسوایی

ب- قرار گرفتن در موقعیت گناه و تهمت توسط روحانی فیلم از دسته موضوعات حاشیه آفرین خواهد بود. عده ای می گویند نباید خود را در موضع گناه قرار داد و عده ای پاسخ می دهند پس روحانی چگونه باید گناهکار را نجات بدهد؟ باید در این باره سه موقعیت را در نظر بگیریم:

...  سینمای بی مردم، مردم بی سینما : کوتاه درباره جشنواره فیلم فجر

۱- موقعیت گناه که می دانیم حضور در آن موضع کار هرکسی نیست.

۲- موقعیت تهمت که در فیلم به صورت جدی (تماشاگر را هم به اشتباه بیاندازد) وجود ندارد. صحبت کردن روحانی و پول دادنش به دخترک چه اندازه اتهام برانگیز است؟ حتی دعوت تهدید آمیز دختر در ملا عام برای سوار کردن روحانی به ماشین جلوی بسیاری از اتهام ها را می گیرد! همه چیز تقصیر ذهن مریض و کودکانه مردم فیلم است. مقصر اصلی مردم هستند که توان تشخیص ندارند. این مردم عقب مانده فیلم هستند که با یک خبر، روحانی را طرد میکنند!

۳- موقعیت داستانی نیز چون بر اساس آن موضعِ تهمتِ ابترشکل گرفته است، عملا ناقص است. به همین دلیل است که نسبت و رابطه روحانی و دختر نقطه تعلیق نیست.

کدام رسوایی؟ دخترک می خواهد در مسجد روحانی  را رسوا کند. اما می خواهد چه چیزی را برملا کند؟ این که روحانی شبها به خانه یک زن می رود در حالی که ممکن است دخترش باشد. چالش های آبکی فیلم از شخصیت های آبکی، موقعیت های آبکی می سازد. یعنی همه دعوای ما سر هیچ و پوچ است.

رسوایی

ج- موضوع جدی فیلم نحوه ارتباط با دیگران و امر به معروف است و جمله مهم “دستم رو بگیر نه مچم رو” عبارت محوری فیلم است که بسیار ارزشمند، انسانی، اخلاقی و دینی است. اما آیا مچ گرفتن بد است؟ اگر مچ حاجی هوسران فیلم گرفته می شد وضعیت جامعه بهتر نبود؟ آیا امکان دستگیری از همه وجود دارد؟ ای کاش به این نکات توجه  داده می شد و آسیب شناسی در کار بود…

د- (قسمت پایانی فیلم که مردم نادان به سمت خانه دختر حمله می کنند و با اشاره حاجی منزل را سنگباران می کنند، بهترین حمله رسانه ای – یقینا ناآگاهانه-  به سنگسار بوده است که تا بحال دیده ام!) از طرف دیگر حرکت جمعی مردم برای امر به معروف و نهی از منکر به نمایش حماقت آنها تبدیل می شود. در سالهای گذشته بارها تحت عنوانهای مخالفت با خشونت،  مخالفت با حرکات خودجوش یا “وظیفه پلیس است” و … تذکر دادن های ما به هم کمرنگ شده است. امر به معروف علی رغم هیبت عربی طولانی اش نوعی دلسوزی و نگرانی ساده است. “رسوایی” حرکت جمعی مردم برای اصلاح جامعه کوچکشان را نه تنها جشن نمی گیرد بلکه با نمایش باری به هر جهت بودن آنها تلاششان را خطرناک نیز جلوه می دهد.

البته واضح است که مردم معصوم نیستند و مانند هر جامعه دیگری امکان اشتباه و خطا دارند. و تذکر دادن این اشتباهات به خودمان نوعی امر به معروف است که باعث بهبود سلامت جامعه است. اما تذکر دادن، آسیب شناسی و پیشنهاد بسیار متفاوت از احمق نشان دادن مردم است. آیا این جامعه قادر به قهرمان پروری است؟

پشت صحنه - فیلم-رسوایی-17

 فیلم “رسوایی” از این حیث با برخی نگاه های خاص که مدام جامعه را متهم می کنند در یک سنگر قرار می گیرد. “رسوایی” با وجود پیام مهم و ارزشمند، رویکرد به مسائل اجتماعی، توجه به قشر ضعیف تر ، بیان تبعات اجتماعی فقر و جرات پرداختن به حوزه های حساس جامعه به دلیل ضعف های جدی ساختاری، بیانی و شناختی تبدیل به محصولی نازل ، توهین کننده و حتی غیر قابل توصیه شده است. به امید این که بتوانیم با آموختن از شکست ها نتایجی بهتر بیآفرینیم.

Rating: 3.2. From 9 votes.
Please wait...
به اشتراک بگذارید!

همچنین ممکن است بپسندید ...

Leave a Reply

7 Comments on "قصه شب بزرگسالان ؛ نقد و بررسی فیلم رسوایی"

Notify of
avatar
Sort by:   newest | oldest | most voted
بدون نام
Guest

کاش ما بلد بودیم فیلم بسازیم… یا حداقل کاش ضعفها رو قبول میکردیم و پیشرفت میکردیم

بدون نام
Guest

سلام و ممنون از نوشته هاتون.این مطلب رو ببینین. http://cssq.blogfa.com/ اشاره و لینک به نقد شما هم داره. یه جورایی به قسمتی از نقد شما نقد زده. یا علی

رییس
Admin

با سلام و خسته نباشید
نوشته ارزشمندی بود.
هرچند که این سطح توقع از فیلم خیلی بالاست.
ان شاءالله که نوشته ها مقبول، در مسیر رشد و ادامه دار باشند.

س.کرامت
Guest

بعضی حرف هایتان خوب بود و از برخی از آنها استفاده هم کردم البته با اجازه. ممنون. البته مشکلاتی هم داشت ولی در کل استفاده کردم. یاعلی

رییس
Admin

ممنون از وقت و نظرتون

بدون نام
Guest

سلام
طرز صحبت و لحن روحانی فیلم خوب بود و منطق و شرع و درایت بر او حاکم بود
اما شخصیت عملی او برای این دوره و زمان کاذب بود و کارتونی .

زهرا
Guest

سلام.این فیلم نبود.یه مستند بود که هی زرت وزرت روش آهنگ مونتاژ کرده بودن.
ولی دیالوگاش تا حدودی بد نبودن.مردم بلا نسبت حکم بزغاله های چمنزارهای علیگودرز وداشتن.یه سکانس جالب سی دی افی وحاج آقا…ماکه صحنه ی سی دی پر کنی ندیدیم.
اگه یه کارگردان یه فیلم مردم پسند ساخت دلیل نمیشه که همه ی فیلم هاش شاهکار قرن باشه.رسوایی با سوژه ی خوبش می تونست یه اثر تکرار نشدنی بش اما حیف…

wpDiscuz