سه محصول ، سه رویکرد

No votes yet.
Please wait...

نه اپل مبدع تلفن هوشمند است و نه گوگل مبدع جست و جو و نه مایکروسافت مبدع رایانه های شخصی. اما به هر حال هر سه به عنوان مهمترین پرچمداران عرصه های تحت قلمرو خویشند که یقینا سهم بسیاری از این شهرت را با تبلیغات و سر و صدا بدست گرفته اند. تبلیغاتی که حتی از مرده آدمها هم آسان نمیگذرد و تا از استیو جابز اسطوره نسازد ول کن نیست. اما از سوی دیگر تبلیغات صرف به تنهایی دردی دوا نمی کند و باید برای رضایت مشتری کالایی قابل قبول عرضه داشت.

این سه شرکت با وجود مشترکات دو به دویی که دارند در یک نقطه با هم تلاقی کرده اند: سیستم عامل گوشی های هوشمند. هر سه شرکت راههایی را برای فعالیت برگزیدند که می توان به عنوان تجربه و نه الگو از آن استفاده نمود. در این نوشته فارغ از نام شرکت ها قصد آن داریم که به نقد نحوه تعامل این گوشیها با کاربران بپردازیم. یعنی گرافیک ، واسط کاربری و نحوه ارتباط دستگاه با کاربر و برعکس.

اما چرا؟ چرا باید به نقد روند طراحی و تعامل این موجودات جدید پرداخت. دلایل زیادی را می توان ذکر نمود یکی از مهم ترین آن ها امکان و ضرورت ایجاد سیستم عاملی ایرانی است. چون با گذشت زمان اندکی از ارائه و رشد این سیستم عامل ها امکان حضور ما به عنوان حرفی تازه کاملا باور پذیر و امکان پذیر است. درنتیجه برای این منظور بررسی و نقد راهکارهای فعلی واجب است. به علاوه درک روند پیشرفت این ابزارها به خودی خود آموزنده و جذاب است. ان شاء الله در آینده نه چندان دور با سیستم عاملی ایرانی کار کنیم.
امروز انواع مختلفی از گوشی های هوشمند در بازار موجود است که هر یک دارای سخت افزارهای مختص خود هستند و اغلب شرکت ها نیز برای فروش بیشتر با تاکید روی مشخصات تکنیکی محصولاتشان مشتری جذب میکنند. اما آیا همه آنچه یک دستگاه داراست توان فیزیکی است؟ بخصوص که نام هوشمند را هم یدک بکشد. آنچه که کاربران بعد از خرید میخواهند بدانند، اینست که گوشی چگونه کار میکند!

اپل
درحال حاضر برای گوشیهای هوشمند سه سیستم عامل مشهور و پرکاربردتر و چند سیستم عامل مهجور موجود است.. ios از اپل،android گوگل و windows phone مایکروسافت. از اپل شروع میکنیم، بدلیل اولا قدمت در این زمینه و ثانیا مشکلات جدیدی که برای اولین بار او با آنها روبرو شد.
اولین و مهمترین نکته ی این محصولات جدید فرایند ارتباط کاربر با دستگاه است به بیان دیگر فرایند ” لمس”. هنگامی که صفحه کلید یا موس یا قلم حذف می شوند به نوعی کاربر به محصول نزدیکتر می شود و نحوه تعامل تغییر می کند. طبیعتا این روش جدید نیازمند ساز و کار جدیدی است. اپل روش های خودش را برای ورود اطلاعات و نمایش و دسته بندی آنها ارائه کرد. هرچند بعضی از این خصوصیات ابداع نبود اما مجموعه آنها مجموعه ای یکپارچه و نو بود. اپل با توجه به سابقه اش در ساخت آیپاد تعریف خود را از تلفن همراه گسترش داد و آیفونش را وسیله ای برای پخش و ضبط و ایمیل و وب و بازی و برنامه و همچنین مکالمه و ارتباط قرار داد. این تعریف جدید به سرعت توسط رقبا کپی یا گسترده تر شد. مفاهیم جدیدی که اپل با “لمس کردن” به آن دست یافت “کشیدن”،”تقه زدن”،”سرعت لمس”،”لمس همزمان چند انگشتی” و … بود. با توجه به این قابلیت ها فعالیت های جدیدی تعریف شد مانند زوم مثبت و منفی یا قفل کشویی.

  • ساختار تعاملی

اما ساختار نمایش اطلاعات آیفون چگونه است؟ اپل یک فضای خالی سیاه در نظر گرفت که آیکون ها( با ابعاد استاندارد اپل یعنی مربع با گوشه های رند) روی شبکه یا گرید منظم قرار میگیرند و با توجه به محدودیت ابعاد نمایشگر ، صفحه صفحه می شوند که با کشیدن و هل دادن، هر صفحه به صفحه بعد یا قبل می رود.شماره صفحات به صورت نقطه در پایین آنها قابل رویت است. در ابتدا هم یک صفحه جست و جو اضافه می شود. برای برنامه های مهمتر یا ابزار های دم دستی هم ۴ آیکون پایین را ثابت کرده است که در تمام صفحات قابل رویت است. نوار باریک بالای صفحه هم برای نمایش ساعت و باطری و انتن دهی و از این دست است.

سه صفحه کنار هم که صفحه اول صفحه جستجوست

صفحه جستجو

  • پوشه ها (فولدر)

بعد از سه نسخه و نیاز بیشتر به دسته بندی برنامه ها پوشه ها اضافه شدند. پوشه ها به صورت یک آیکن هستند که با لمس شدن باز شده و آیکونهای برنامه های داخلش را در همان شبکه سابق و با همان ساختار نمایش می دهند. به عبارت دیگر فضا یا صفحه ای عوض نمی شود تنها محتویات نمایش داده می شوند. واضح است که امکان سلسله پوشه بندی وجود نداشته و تنها یک مرحله پوشه ممکن است. درعوض بسیار قابل فهم و آسان است.

پوشه بندی در آیفون

  • جابجایی و شخصی سازی

برای اعمال تغییرات این چنینی نیازی به ورود به برنامه خاصی یا تنظیمات خاصی نیست. تنها با نگه داشتن انگشت روی هر آیکون به مدت چند ثانیه کلیه آیکونها شروع به لرزش کرده و علامت x بالای انها به نمایش در میاید. با لمس این علامت برنامه حذف می شود و با نگه داشتن و کشیدن آیکونها جابجایی انجام میشود.
اطلاعات ( notification) مانند تماس های بی پاسخ یا پیامک های جدید به صورت عدد درون دایره قرمز بالای آیکون برنامه ها نمایش داده می شود. این روش گویا و آسان و موثر به عنوان یکی از شاخصه های هویتی اپل درآمد البته توسط دیگران هم استفاده شد!

نحوه پاک کردن برنامه ها

  • ساختار فیزیکی

بررسی نحوه تعاملی یک سیستم عامل بدون توجه به سخت افزار یک روش اشتباه است. هیچ سیستم عاملی نمی تواند مستقل ار سخت افزار بررسی شود بخصوص اگر یک ابزار همراه باشد. آیفون تنها یک دکمه فشاری اصی و مهم دارد که به عنوان خروج از برنامه ها یا ورود به فضای اصلی صفحات یا کاربردهای دیگر عمل می کند. در کناره ها هم دکمه های بلندی صدا و سکوت و یک دکمه قفل گوشی در بالا موجود است. ابتکار اپل در حذف دکمه ها و ایجاد یک دکمه مرکزی در تداوم قابلیت های لمس کردن بود. .(تحلیل وجود تنها یک دکمه فشاری خود یک مطلب جداگانه می طلبد)

آیفون۳ و تنها دکمه اش

در کل این سیستم عامل، آیفون را وسیله ای برای اجرای برنامه های مختلف در نظر گرفته است. برنامه های مختلفی مثل یک برنامه برای مکالمه یا ایمیل یا مرور وب و .. . به همین دلیل است که عملا ساختار تعاملی سیستم عامل را می توان در این جمله خلاصه کرد: “مجموعه برنامه ها”. این ساختار ساده و تقریبا اولیه با وجود ضعف و عدم پیشرفتش همان نقطه قوت است. چرا که همه فهم و ساده است و از آن مهم تر در فروشگاه، دریایی از برنامه وجود دارد!

...  پدر آمریکایی و نظارت آمریکایی ؛ خبری که ابعادی وسیع تر دارد

اپل اما مثل همیشه محدودیتهای خودش را دارا بوده است. مثلا امکان تعریف تصویر پس زمینه یا ایجاد نقطه خالی بین شبکه ایکونها یا نمایش همه صفحات و … وجود نداشت که بعضی از آنها در نسخه های بعدی یا توسط برنامه ها جبران شد. به علاوه وجود یک فروشگاه برنامه یا موسیقی یکی دیگر از نقاط مثبت و در عین حال محدودیت هاست. همینطور یک برنامه هماهنگ سازی با رایانه. اپل یک محدوده امن برای شناکردن تعریف می کند که امکان خطر و غرق شدن نباشد.درنتیجه همه مردم با هر سلیقه ای از شنا کردن لذت می برند اما شناگران حرفه ای یا کسانی که دنبال کمی خطر هستند نمی توانند به دریا بزنند . حتی مردم عادی هم که به مرز نزدیک می شوند طعم محدودیت های سفت و سخت اپل را می چشند. مثلا از نظر ارتباطی شما مجموعه لذت بخشی از انواع فناوری ها را از وای فای تا سلیولار خواهید داشت اما نخواهید توانست از بلوتوث استفاده کنید زیرا اجازه ندارید.

گوگل
گوگل در شرایطی اقدام به طراحی اندروید کرد که اپل قدمهای خودش را برداشته بود و تقریبا محصول منحصر به فرد خودش را ارائه کرده بود. این شرایط برای گوگل خاص بود. از آن جهت که بسیاری از راه ها باز شده بود و از طرف دیگر مسیر اپل هم مشخص شده بود. حالا به خصوص این گوگل بود که می توانست با ارائه نسخه ای متفاوت به راحتی نبض بازار را در دست بگیرد چرا که اپل سیستم عاملش را به هیچ شرکتی نمی فروشد و در ضمن هیچ تنوع مصولی غیر از آیفون ندارد در نتیجه تمام دیگر شرکت ها ولع یک سیستم عامل جدید و باز و منعطف را داشتند. چه بهتر که ساختار تعاملی هم متفاوت و بهتر از i-os باشد. اما اندروید گوگل در ساختار تعاملی و گرافیکی اش جدید نبود! بلکه تا حدود بسیاری از تعاریف اپل استفاده می کرد، در حالی که می توانست منحصر به فرد تر باشد. جالب اینکه در بخش هایی که نوآوری داشت توسط برنامه های ایفون کپی شد مثل روش قفل گشایی تصویری اش.

  • ساختار تعاملی

اندروید مانند ایفون از همان ساختار شبکه بندی آیکون ها و صفحه صفحه کردن و حتی همان نقطه نقطه های شماره صفحه استفاده کرد.(البته این ساختار هم در اندروید و هم در آیفون توسط برنامه ها یا شرکت ها تغییر می کند که خود نشان دهنده نیاز مخاطبان به روش های متفاوت است) به نحوی که می توان گفت اندروید همان ساختار تعاملی آیفون را دارد که مواردی را به آن اضافه یا کم نموده است. حتی آیکونها هم اغلب مربعی اند! آنچه گوگل اضافه کرد، سری دیگری از صفحات، موازی صفحه های برنامه بود. این سری جدید صفحات، صفحه هایی سفارشی شده توسط کاربر هستند که مثلا می توانید مجموعه ای از برنامه های خاص یا ابزارهای آب و هوا و … را در آن به دلخواه بچینید.اگرچه شاید بتوان این کار را به نوعی نوآوری دانست اما باتوجه به حجم تغییرات نهایتا آن را “ارتقای ساختار i-os” می نامیم که نشان دهنده ضعف یا شتاب زدگی در ابداع شیوه های جدید است. گوگل حتی پا را فراتر گذاشت و با ایجاد ٣ دکمه فشاری “تنظیمات”، “بازگشت” و “خانه” عملا راه رفته اپل را برگشت!

صفحه های سفارشی سازی شده

صفحه اصلی برنامه ها

تشابه اتفاقی؟

قابلیت کپی و پیست و نیز حذف برنامه و جابجایی برنامه نیز مشابه ایفون است. فولدر بندی نیز شبیه i-os است . قفل کشویی ورود و نوار اطلاعات بالا هم همینطور اند ولی قابلیت هایشان افزایش یافته است. مثلا اطلاعات notification در نوار بالا به نمایش در میاید که با کشیدن به سمت پایین باز می شود.

کپی در اندروید

کپی در آیفون

پوشه بندی

 

  • ساختار فیزیکی

هرچند اندروید یک ساختار واحد ندارد ولی در اغلب دستگاه های اندرویدی یا گوشی های نکسوس، دکمه های اطراف گوشی ها مشابه و بعضا عینا همان دکمه های آیفونند و در همان قسمت ها قرار گرفته اند. البته دکمه قفل صدا حذف شده که در قفل لمسی کشویی ورود ادغام شده است. در بعضی مدل ها دکمه تصویربرداری هم اضافه شده است. همچنین چراغ led برای نمایش اتفاقات notification اضافه شده که در جای خودشان کارا و ارزشمندند.

چهار دکمه در اندروید

در کل ارتقای عجیب و غریب گوگل از ایفون با ادعای خلاقیت گوگل در تناقض است. این تعامل نوعی سردرگمی و شلوغی را به ارمغان آورده که پس از استفاده به آن عادت می شود (به طرز جالبی یادآور منو های پیچیده ی سیمبین نوکیا است). بطور کلی اندروید را نسخه ای سفارشی شده از آی او اس می توان نامید. نسخه ای که چون با تعریف و شیوه اولیه سفارشی نشده گنگ و جدید است! بهتر بود گوگل از صفر شروع می کرد تا از آیفون. (البته لازم به ذکر است روند کپی کاری از اپل توسط شرکت های سازنده مثل htc و samsong و … در سخت افزار از جعبه گوشی گرفته تا شارژر و … انجام شد که چندان ارتباطی با گوگل ندارد.)
اما اندروید با توجه به بازتر بودن سیاستهایش امکان ارتقا، تنوع و از طرفی گیجی و شلوغ کاری های بیشتری دارد. خصوصیتی که می تواند سکوی پرتاب اندروید باشد، مثلا عدم وجود به برنامه رابطی برای اتصال با رایانه همان بستری است که اندروید را ارتقا می دهد اما گوگل در راستای کپی های متعدد به سمت ایجاد فروشگاه برنامه و از این دست هم می رود.

...  چرا غرور ملی را خرج فوتبال کنیم؟ ؛ بررسی مدیریت سرمایه گذاری اجتماعی در فوتبال ایران و آمریکا

مایکروسافت

مایکروسافت بسیار پیش از اپل وارد دنیای تلفن همراه شد. اما تعریف مایکروسافت تعریف رایانه همراه بود تا گوشی همراه. از این روی وقتی اپل آیفون را محبوب می کرد مایکروسافت منعطفانه اشتباهش را پذیرفت و پیش از آنکه مانند نوکیا حذف شود به تغییر دست زد. اما آنچه امتیاز مایکروسافت را بالاتر می برد عدم شتاب زدگی در عین سرعت تصمیم گیری بود. راهی را که گوگل نرفت توسط مایکروسافت انتخاب شد. ویندوز از آیفون شروع نکرد.

  • ساختار تعاملی

هرچند نمی توان گفت که هیچ شباهتی بین این دو وجود ندارد اما واضح است که ویندوز تفاوتهای مهمی با اپل دارد. ویندوز به جای ساختار شبکه بندی و آیکون گذاری به روش تقسیم بندی و خانه بندی روی آورد. این روش جدید به هر برنامه یک خانه مربع مستطیل اختصاص می دهد که برنامه میتواند در ان علاوه بر نمایش نام و تصویرش، اخرین اتفاقات notification را هم ارائه کند. یعنی یک ساختار پویا و متغیر جدید.
این شیوه که مترو نامگذاری شده قرار است در ویندوز ٨ رایانه های شخصی هم به کار رود. ساختار مربعی و خانه بندی مترو هرچند در سامانه های لمسی اولین بار است که به کار می رود اما در روش های ارائه اطلاعات و اینفوگرافیک و گرافیک دارای سابقه طولانی است. به بیان دیگر مترو ترکیبی سابقه داراز نمایش اطلاعات و برنامه هاست. این فضای تقسیم بندی شده به صورت یک تکه و یک پارچه و نه صفحه صفحه بوده و به صورت عمودی بالا و پایین می رود.

دو صفحه از ویندوز فون که صفحه اصلی در سمت چپ و صفحه برنامه ها در سمت راست است

سبک نه چندان جدید مایکروسافت

این شیوه تقسیم بندی به دلیل پر بودن و حجیم بودن قطعات و تنوع رنگی و تکه تکه بودن، محصولی خاص ارائه می دهد که همانطور که طرفدارانی پیدا میکند، موردپسند عده ای واقع نخواهد شد، بخصوص که کلیتی خشک دارد. ویندوز به دلایل مختلف هم اکنون به گستردگی و شیوع اندروید و آیفون نیست که البته این مورد احتمالا با ارائه برای رایانه های شخصی وضعیتی متفاوت پیدا می کند. به هر روی مترو رابط خاصی است که تقلیدی از اپل نکرده است. در عین حال سیاست بازتری دارد که می تواند روی دستگاه های دیگر هم سوار شود.(مانند اندروید)

دستگاه های مختلف

نوار وضعیت بالا موجود است اما هیچ داک یا ویجتی یا صفحه ای خاص وجود ندارد که البته نیازی هم به وجود آنها نیست چرا که همه چیز در صفحه اصلی ترکیب شده است. با لمس هر خانه برنامه مربوطه در لایه دوم باز می شود که به صورت افقی جابجا می شود و از همان تقسیم بندی ها اطاعت می کند. البته به نظر می رسد یک سیاست طراحی دیگری هم دخیل باشد ، چرا که اسامی بخش های مختلف ویندوز room یا اتاق است یا مثلا حالتی به نام children corner یا گوشه کودک وجود دارد که گویی طراحان به ویندوز مانند یک خانه نگاه می کند. باید منتظر ماند تا دید مایکروسافت چه کرده است.

لایه دوم

  • ساختار فزیکی

ساختارهای فیزیکی ویندوز به دلیل وابستگی اش به تولیدات کارخانه های دیگر و عدم ارائه مدلی استاندارد توسط مایکروسافت قابل بررسی نیست. هرچند بسیاری از ویژگی های فیزیکی اش مشابه گوشی های اندرویدی است.البته لازم به ذکر است که ویندوز هم مثل اندروید از سه دکمه فیزیکی استفاده می کند.

سه دکمه

تلاش متفاوت مایکروسافت برای فرار از سیطره اپل و ایجاد یک سبک انحصاری متفاوت ارزشمند است اما نتیجه آن یک طعم خاص دارد که ممکن است باب میل خیلی ها نباشد. از طرف دیگر سیاست یکی کردن همه چیز از گوشی گرفته تا تبلت و رایانه یکی دیگر از ضعف های استراتژیک مایکروسافت است.

هویت گرافیکی

یکی از خصوصیات برتر اپل هویت گرافیکی انحصاری است. به این معنا که هرجا مربع هایی با گوشه های گرد یا دایره های قرمز رنگ حاوی اعداد یا دکمه های on/off یا طیف آبی و خاکستری یا دایره کوچک با حرف i درگوشه تصویر دیدیم متوجه i-os می شویم. هم چنین انیمیشن های کوچک هنگام خروج یا ورود برنامه یا جابجایی و حذف نوشته ها و ایمیل ها این حس را در مخاطب به وجود می آورد که با دستگاهی فکر شده و طراحی دار کار میکند. این هویت گرافیکی، برنامه ساز ها را هم ترغیب می کند تا برنامه هایشان را شبیه تر به کلیت سیستم عامل بسازند.

ایفون یک سبک طراحی منحصر به فرد دارد

اما این ترکیب در اندروید موجود نیست. مثلا شما نمی توانید ترکیب گرافیکی خاصی را منتسب به اندروید بدانید. به علاوه که شرکت های مختلف هم نمونه های مختلفی از اندروید ارئه می کنند. البته ممکن است تصور بشود که اصلا اندروید به همین دلیل انعطاف پذیری اش دچار چنین مشکلی شده است، اما باید بدانیم که حتی انعطاف پذیر ترین مجموعه ها هم اصولی دارند که ساختار اصلی تعامل را تشکیل می دهند. مساله این جاست که اندروید در این ساختار اصلی هم بشدت متاثر از اپل است و با اندک تغییراتی همان حرف های i-os را تکرار می کند. همان دایره های قرمز، همان نوار های کشویی ، همان ساختار برنامه ای و صفحه ای و …. که در مواردی بهبود پیدا کرده اند. این مساله نه از قدرت اپل است که به دلیل ضعف طراحی و خلاقیت گوگل است.

ویندوز فون در زمینه کاملا کارنامه قابل قبولی دارد. چرا که هویت گرافیکی جدیدی تعریف کرده که به راحتی قابل شناسایی و قابل استفاده برای برنامه سازان است. مربع مستطیل های تیز و ساختار تقسیم بندی شده ای که بسیار یاداور سبک موندریان است تبدیل به شاخصه مایکروسافت شده و می شود. البته که این ترکیب به ظرافت i-os نیست اما تند و تیزی خاص خودش را دارد که باید با هوشمندی استفاده شود وگرنه زننده خواهد بود.

مایکروسافت هم برای ویندوز آبروداری می کند

در پایان باید یادآور شد که این سه مسیر و تجربه تاکیدی بر این مطلب است که سیستم عامل های گوشی هنوز در ابتدای راه هستند و عملا در حال آزمون و خطایند. اینجاست که حضور نام های جدید بسیار محتمل است. کما این که شرکت هوآوی چین دست به این اقدام زده است. ایران نیز با توجه به رشد روزافزون نفوذ گوشی های همراه به راحتی می تواند با سرمایه گذاری در این زمینه به سرعت وارد میدان شود. چرا که هنوز فاصله زیادی نیافتاده است. علاوه بر دلایل امنیتی و استراتژیکی ورود به این بازار باید بدانیم این بازار بسیار درآمدزاست. امیدوارم اگر اقدام به تولیداتی این چنینی نمودیم به راه حل هایی ایرانی بیاندیشیم نه کپی از کپی های گوگل. در این زمینه هم اکنون ایده های متعددی موجود است که در صورت تقاضا، ارائه می شوند.

No votes yet.
Please wait...
به اشتراک بگذارید!

همچنین ممکن است بپسندید ...

Leave a Reply

1 Comment on "سه محصول ، سه رویکرد"

Notify of
avatar
Sort by:   newest | oldest | most voted
trackback

افزایش رنک گوگل

می اندیشمسه محصول ، سه رویکرد » می اندیشم

wpDiscuz